تلفن تماس (ساعات اداری) :
تحریم دامنه‌های بین‌المللی؛ آیا دامنه .com مسدود می‌شود؟
گزارش اختلال در دامنه‌های بین‌المللی ورزش۳، تترلند، ویرگول و هوشا، نگرانی درباره تداوم فعالیت کسب‌وکارهای اینترنتی را افزایش داده است. این اتفاق برای مدیران وب‌سایت‌ها فقط مسئله باز شدن یک آدرس نیست؛ دسترسی مشتریان، خدمات وابسته و برنامه‌های سئو سایت نیز ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند. بااین‌حال، باید میان مسدودی چند دامنه مشخص و ادعای مسدود شدن تمام دامنه‌های بین‌المللی تفاوت گذاشت.
بررسی منابع این گزارش نشان می‌دهد اختلال برای چند مجموعه گزارش شده و نشانی‌های جایگزین معرفی شده‌اند؛ اما این گزارش‌ها به‌تنهایی سندی برای ممنوعیت فراگیر تمام دامنه‌های ایرانی با پسوند .com نیستند. علت و امکان رفع محدودیت هر دامنه باید جداگانه از شرکت ثبت‌کننده پیگیری شود.
کدام وب‌سایت‌ها با اختلال دامنه مواجه شده‌اند؟
روزنامه ایران در گزارش ۱۸ آبان ۱۴۰۵، از اختلال دامنه چهار مجموعه ورزش۳، تترلند، ویرگول و هوشا خبر داده است. اطلاعیه تازه ویرگول نیز نشان می‌دهد این پلتفرم دامنه ملی خود را برای ادامه خدمات معرفی کرده است.
| وب‌سایت | پسوند دامنه درگیر در گزارش‌ها | نشانی جایگزین اعلام‌شده |
|---|---|---|
| ورزش۳ | .com | varzesh3.ir |
| تترلند | .com | tetherland.ir |
| هوشا | .com | hoosha.ai |
| ویرگول | .io | virgool.ir |
ویرگول در اطلاعیه جدید خود، قطع دسترسی به دامنه قبلی را به مشکل تحریم بین‌المللی نسبت داده و اعلام کرده است حساب‌های کاربری، نوشته‌ها و اطلاعات کاربران در نشانی جدید بدون تغییر در دسترس هستند. این توضیح، موضع رسمی خود ویرگول است و نباید علت اعلام‌شده برای آن را به تمام دامنه‌های درگیر تعمیم داد.
OFAC، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، توضیح می‌دهد که مقررات بخش 560.540 در ۱۷ مه ۲۰۲۴ اصلاح و جایگزین مجوز عمومی D-2 شده است. این چارچوب برای برخی خدمات ارتباطی مجوز در نظر می‌گیرد، اما استثناها و محدودیت‌هایی نیز دارد.
در متن اصلاحیه، خدمات میزبانی وب‌سایت‌های بنگاه‌های تجاری مستقر در ایران و خدمات ثبت دامنه برای دولت ایران یا اشخاص مشمول انسدادِ مقرر، در بخش استثناهای مجوز آمده‌اند. این عبارت‌ها را نباید به حکم ساده هر دامنه ایرانی ممنوع است یا همه خدمات اینترنتی مجازند تبدیل کرد. نوع خدمت و وضعیت طرف‌های معامله اهمیت دارد.
در سطح قرارداد نیز GoDaddy امکان بررسی اطلاعات حساب و اعمال اقداماتی مانند تعلیق خدمات یا قفل‌کردن دامنه برای رعایت قوانین تحریمی را پیش‌بینی کرده است. وجود این بند، به‌تنهایی علت یک پرونده مشخص را اثبات نمی‌کند.
تازه‌ترین خبر درباره مسدودشدن دامنه‌ها
در اطلاع‌رسانی بعدی، نشانی virgool.ir به‌عنوان مسیر جدید دسترسی معرفی شد. گزارش منتشرشده در ۱۸ آبان، تغییر نشانی این پلتفرم را پوشش می‌دهد؛ در نتیجه، خبر اولیه قطعی نباید به‌عنوان آخرین وضعیت دسترسی کاربران بازنشر شود.
در گزارش ۱۷ آبان ۱۴۰۵ دیجیاتو، علی آجودانیان، مدیرعامل ویرگول، از حذف دامنه این پلتفرم از پنل GoDaddy و پیگیری موضوع خبر داد. او در زمان آن مصاحبه، ارتباط احتمالی اتفاق با تحریم را مطرح کرد، اما تأکید داشت توضیح رسمی مشخصی درباره علت دریافت نشده است. بنابراین، محتوای آن مصاحبه را نباید تأیید قطعی علت همه مسدودی‌ها دانست. گزارش دیجیاتو
پیش از این اتفاق‌ها نیز رسانه‌ها هشدار مرکز مدیریت راهبردی افتا درباره ریسک دامنه‌های بین‌المللی برای سازمان‌ها و ضرورت آمادگی برای انتقال را گزارش کرده بودند. این هشدار درباره احتمال اختلال و تداوم خدمت است؛ از آن نمی‌توان تاریخ قطعی بسته‌شدن همه دامنه‌ها یا حکمی یکسان برای تمام کسب‌وکارهای خصوصی استخراج کرد.
آیا همه دامنه‌های .com ایرانی تحریم شده‌اند؟
در منابع بررسی‌شده، سندی مبنی بر مسدودسازی سراسری تمام دامنه‌های .com متعلق به ایرانیان مشاهده نشد. بروز محدودیت برای چند دامنه، حتی دامنه‌های پربازدید، برای نتیجه‌گیری درباره وضعیت همه وب‌سایت‌ها کافی نیست.
همچنین، پسوند دامنه تنها عامل قابل بررسی نیست. شرکت ثبت‌کننده، مقررات ارائه خدمات، وضعیت حساب و محدودیت‌های اعمال‌شده بر خود دامنه نیز باید مشخص شوند. حضور ویرگول با پسوند .io در گزارش‌ها، نشان می‌دهد محدود کردن بحث به دات‌کام، تصویر کاملی از موضوع ارائه نمی‌دهد.
برای درک بهتر، رجیسترار شرکتی است که دامنه را از طریق آن ثبت و مدیریت می‌کنید؛ رجیستری مدیریت ثبت دامنه‌های یک پسوند را بر عهده دارد. این دو نقش یکسان نیستند و محل اعمال محدودیت بر راه‌حل اثر می‌گذارد.
اگر دامنه شما هنوز فعال است، چه کارهایی در اولویت قرار دارد؟
پیشنهاد عملی برای کسب‌وکارهایی که هنوز اختلال ندارند، آماده‌سازی مسیر بازیابی خدمات است. تصمیم درباره انتقال دائمی باید بر اساس وضعیت واقعی دامنه، مخاطبان و وابستگی‌های فنی گرفته شود.
- مالکیت و دسترسی مدیریتی را بررسی کنید
مشخص کنید دامنه دقیقاً به نام چه شخص یا شرکتی ثبت شده، رجیسترار اصلی کدام است و چه کسی امکان تمدید، تغییر تنظیمات و پیگیری پشتیبانی را دارد. اطلاعات مالکیت و تماس باید واقعی و قابل تأیید باشد؛ درج نشانی ساختگی خارجی راهکار قابل اتکایی برای حفظ دامنه نیست.
فعال‌سازی احراز هویت دومرحله‌ای و استفاده از یک ایمیل بازیابی مستقل از همان دامنه نیز توصیه می‌شود؛ تا اختلال دامنه، مسیر ورود به حساب ثبت‌کننده را هم از بین نبرد.
- دامنه جایگزین را آماده و آزمایش کنید
در صورت آزاد بودن نام و احراز شرایط ثبت، دامنه متناظر .ir می‌تواند بخشی از برنامه تداوم خدمات باشد. بااین‌حال، خرید دامنه به‌تنهایی کافی نیست. گواهی HTTPS، ورود کاربران، پرداخت، ایمیل و ارتباط سرویس‌ها باید روی نشانی جایگزین آزمایش شوند.
تا پیش از تصمیم انتشار، محیط آزمایشی را با کنترل دسترسی محافظت کنید. انتشار دو نسخه یکسان بدون تعیین دامنه اصلی، می‌تواند مدیریت ایندکس و آدرس‌های مرجع صفحات را پیچیده کند.
- نسخه پشتیبان قابل بازیابی نگه دارید
از فایل‌ها، پایگاه داده و تنظیمات ضروری نسخه پشتیبان تهیه کنید و روش بازگردانی را آزمایش کنید. رکوردهای DNS و فهرست سرویس‌های متصل به دامنه را نیز مستند کنید. هدف این است که تیم فنی هنگام بحران بداند کدام بخش‌ها باید تغییر کنند و چگونه نتیجه را بررسی کند.
اگر دامنه مسدود شده است، از کجا شروع کنیم؟
اول، علت اختلال را مشخص کنید. باز نشدن سایت به‌تنهایی اثبات تحریم نیست. انقضای دامنه، مشکل DNS، خطای گواهی امنیتی، اختلال میزبانی و تعلیق ثبت‌کننده ممکن است ظاهری مشابه داشته باشند. بررسی از چند شبکه، مشاهده وضعیت ثبت دامنه و گرفتن پاسخ مکتوب از پشتیبانی، اقدامات اولیه‌اند.
در مستندات ICANN، وضعیت‌های clientHold و serverHold به غیرفعال بودن دامنه در DNS اشاره دارند. این کدها به‌تنهایی علت تحریم را ثابت نمی‌کنند؛ برای روشن شدن علت و مسیر رفع آن باید با ثبت‌کننده مکاتبه کرد.
دوم، امکان بازیابی یا انتقال ثبت‌کننده را پیگیری کنید. از پشتیبانی بپرسید محدودیت در چه سطحی اعمال شده، آیا رفع آن ممکن است و آیا انتقال دامنه مجاز است. انتقال به رجیسترار دیگر، با حفظ نام دامنه، با تغییر آدرس سایت تفاوت دارد؛ اما در صورت وجود قفل انتقال یا محدودیت بالادستی، لزوماً ممکن یا مؤثر نیست.
سوم، در صورت نیاز مسیر جایگزین خدمات را فعال کنید. پیش از اعلام عمومی، ورود، بازیابی رمز، سفارش، پرداخت و بازگشت از درگاه را آزمایش کنید. نشانی تازه را از کانال‌های رسمی اطلاع دهید و وضعیت حساب‌ها و داده‌ها را فقط بر پایه بررسی فنی توضیح دهید.
هنگام تغییر دامنه، چگونه ریسک سئو را مدیریت کنیم؟
اگر تصمیم به انتقال دائمی گرفته شد، هر صفحه قدیمی باید به صفحه متناظر خود در دامنه جدید متصل شود. برای مثال، صفحه یک محصول باید به همان محصول هدایت شود؛ انتقال همه آدرس‌ها به صفحه اصلی، جایگزین نقشه انتقال صفحات نیست.
لینک‌های داخلی، نقشه سایت و canonical صفحات باید با نشانی جدید هماهنگ شوند. canonical، آدرسی است که برای نسخه اصلی صفحه اعلام می‌کنید. پس از انتشار نیز نباید محدودیت آزمایشی یا دستور noindex ناخواسته روی صفحات باقی بماند.
در صورت امکان فنی، ریدایرکت دائمی ۳۰۱ را اجرا کنید و طبق راهنمای گوگل، آن را عموماً حداقل یک سال نگه دارید. نوسان موقت دیده‌شدن صفحات هنگام مهاجرت ممکن است رخ دهد و حفظ دقیق رتبه‌ها قابل تضمین نیست.
محدودیت مهم: اگر دامنه قدیمی در DNS غیرفعال باشد، درخواست کاربر یا ربات به وب‌سرور نمی‌رسد؛ در نتیجه، ریدایرکت سرور یا افزونه وردپرس روی آن مسیر اجرا نمی‌شود. ابتدا باید امکان پاسخ‌گویی دامنه قبلی بررسی شود.
ابزار Change of Address سرچ کنسول نیز پس از انتقال و اجرای ریدایرکت‌ها و با احراز شرایط مالکیت استفاده می‌شود؛ این ابزار جایگزین رفع مسدودی یا ریدایرکت نیست. اگر پیش‌نیازها فراهم نباشد، نباید ثبت موفق تغییر آدرس را قطعی فرض کرد.
مسئول فنی باید پاسخ صفحات و ریدایرکت‌ها را بررسی کند و مسئول سئو، ایندکس، آدرس‌های مرجع و تغییرات عملکرد دو دامنه را در سرچ کنسول دنبال کند. مهاجرت را، تا حد امکان، با تغییر هم‌زمان قالب و ساختار گسترده سایت ترکیب نکنید.
آیا دامنه .ir یا تغییر هاست، مشکل را کاملاً حل می‌کند؟
دامنه .ir می‌تواند وابستگی به ثبت‌کننده دامنه بین‌المللی را کاهش دهد؛ اما محل میزبانی را تعیین نمی‌کند و به‌تنهایی پایداری ایمیل، DNS، درگاه یا سرویس‌های خارجی را تضمین نمی‌کند. تغییر هاست نیز اگر علت اصلی تعلیق خود دامنه باشد، به‌تنهایی آن تعلیق را برطرف نخواهد کرد.
از سوی دیگر، معرفی یک پسوند بین‌المللی دیگر مانند .ai به‌عنوان جایگزین یک سرویس، به‌معنای مصونیت آن پسوند از تمام محدودیت‌های آینده نیست. انتخاب باید بر اساس شرایط ثبت‌کننده و نیاز کسب‌وکار انجام شود.
آیا برای تغییر دامنه باید سایت را دوباره طراحی کرد؟
تغییر دامنه الزاماً به بازطراحی کامل نیاز ندارد. دامنه کار، به وضعیت سایت و سرویس‌های متصل به آن بستگی دارد. هنگام بررسی قیمت طراحی سایت نیز بهتر است هزینه طراحی اولیه، پشتیبانی و مهاجرت احتمالی جداگانه مشخص شوند تا تعهدات فنی روشن باشند.
پیشنهاد آراز سیستم به مدیران وب‌سایت‌ها این است که پیش از هر تصمیم، مالکیت دامنه، امکان بازیابی و وابستگی‌های سرویس را با تیم فنی بررسی کنند. داشتن دامنه جایگزین زمانی به ادامه فعالیت کمک می‌کند که مسیر استفاده از آن از قبل آماده و آزمایش شده باشد.
منابع:
